เมื่อเจ้าตัวเล็กเริ่มมีอารมณ์: เข้าใจโลกใบใหม่ในวัย 6 เดือน

เมื่อวันก่อน ย่านั่งมองเจ้าตัวเล็กที่กำลังนอนเล่นอยู่บนเบาะ แสงแดดอ่อนๆ ยามบ่ายส่องลงมาที่แก้มยุ้ยๆ ของเขา จู่ๆ เขาก็ทำหน้ามุ่ย ขมวดคิ้วจนเป็นปม แล้วก็ส่งเสียงร้องอื้ออึงขึ้นมาเสียดื้อๆ ทั้งที่เมื่อกี้ยังหัวเราะร่าเริงอยู่เลย

เหตุการณ์แบบนี้แหละจ้ะ ที่ทำให้ย่านึกถึงคำพูดหนึ่งที่เคยได้ยินมา ว่าการเลี้ยงเด็กไม่ใช่แค่เรื่องของการทำให้เขาอิ่มท้องหรือนอนหลับสบายเท่านั้น แต่มันคือการเดินทางเข้าไปในโลกของความรู้สึกที่เขายังบอกเราเป็นคำพูดไม่ได้

พอเด็กเริ่มเข้าสู่วัย 6 เดือน โลกของเขาก็เริ่มเปลี่ยนไปนะจ้ะ จากเดิมที่อาจจะแค่ร้องเพราะหิวหรือเพราะผ้าอ้อมเปียก ตอนนี้เขาเริ่มมี "อารมณ์" ที่ซับซ้อนขึ้นมาอีกนิด มีทั้งความดีใจ ความโกรธ ความกลัว หรือแม้แต่ความหงุดหงิดใจเล็กๆ น้อยๆ

สมัยก่อนย่าอาจจะคิดแค่ว่า ถ้าลูกร้องก็แค่ให้กินนม หรือถ้าลูกงอแงก็แค่กล่อมให้หลับ แต่พอได้มาเลี้ยงหลานจริงๆ และได้ลองศึกษาความรู้ใหม่ๆ ย่าถึงได้รู้ว่า ช่วงวัยนี้เป็นช่วงที่เขากำลังพยายามสื่อสารกับเราผ่านทางสีหน้าและท่าทางอย่างหนักเลยล่ะจ้ะ

มีคุณแม่หลายคนเคยมาปรึกษาย่าว่า "ทำไมอยู่ดีๆ ลูกก็ร้อง ทั้งที่เพิ่งกินอิ่มไปเองนะแม่?" ย่าฟังแล้วก็เข้าใจเลยจ้ะ เพราะในวัย 6 เดือนนี้ อารมณ์ของเขามันเหมือนคลื่นทะเลที่บางทีก็สงบ บางทีก็ซัดมาแรงๆ โดยที่เราไม่ทันตั้งตัว

มีแนวคิดหนึ่งที่น่าสนใจมากที่ย่าได้อ่านมา เขาบอกว่าหัวใจสำคัญของการเป็นพ่อแม่ในช่วงวัยนี้ ไม่ใช่การพยายามควบคุมอารมณ์ของลูก แต่คือการ "อ่าน" อารมณ์ของเขาให้เจอ ก่อนที่เขาจะส่งเสียงร้องออกมาเสียอีก

มันเหมือนกับการที่เราต้องเป็นนักสืบตัวน้อยๆ เลยนะจ้ะ คอยสังเกตว่าแววตาแบบนี้คือเขากำลังสงสัย แววตาแบบนี้คือเขากำลังเริ่มเหนื่อย หรือท่าทางแบบนี้คือเขากำลังต้องการให้เราเข้าไปอุ้ม การที่เรารับรู้และตอบสนองต่อความรู้สึกเล็กๆ น้อยๆ เหล่านี้ คือสิ่งที่ช่วยสร้างสายใยที่แน่นแฟ้นระหว่างเรากับเขาได้ดีที่สุดเลยล่ะลูก

แต่ย่าก็เข้าใจนะจ้ะ ว่าการต้องคอย "อ่านใจ" เด็กตลอดเวลาแบบนี้ มันเป็นงานที่เหนื่อยล้าทางอารมณ์เหลือเกิน บางวันย่าเองก็รู้สึกเหมือนพลังงานจะหมดลงดื้อๆ เลย

มีคุณแม่ท่านหนึ่งเล่าให้ย่าฟังด้วยน้ำเสียงที่ดูเหนื่อยล้ามาก เขาบอกว่าบางวันเขาก็รู้สึกผิดที่เผลอขึ้นเสียงใส่ลูก หรือบางวันก็รู้สึกว่าตัวเองจัดการกับอารมณ์ของลูกไม่ได้เลย จนอยากจะจดบันทึกไว้ในปฏิทินเลยว่า "วันนี้เป็นวันที่ฉันเผลอเหวี่ยงใส่ลูกมากเกินไป"

ย่าอยากบอกลูกนะจ้ะว่า ไม่เป็นไรเลยนะ ถ้าวันไหนลูกจะรู้สึกแบบนั้น การเลี้ยงเด็กมันไม่มีสูตรสำเร็จหรอกจ้ะ และไม่มีพ่อแม่คนไหนที่สมบูรณ์แบบไปเสียทุกอย่าง ความเหนื่อยล้าเป็นเรื่องธรรมดาของมนุษย์เรา และมันไม่ได้แปลว่าเราเป็นพ่อแม่ที่ไม่ดีนะจ้ะ

บางครั้งความเหนื่อยก็มาจากความพยายามที่เราอยากจะทำให้ทุกอย่างถูกต้อง อยากจะตอบสนองลูกให้ดีที่สุด จนบางทีเราก็ลืมดูแลใจตัวเองไป

มีเรื่องเล่าหนึ่งที่ย่าประทับใจ คือเรื่องของคุณแม่ที่พยายามสังเกตลูกอย่างใกล้ชิด ไม่ใช่แค่เรื่องความต้องการทางกาย แต่คือการสังเกตว่า "ลูกกำลังรู้สึกอะไรอยู่" การที่เขาสามารถรับรู้ได้ว่าลูกกำลังเศร้า หรือกำลังหงุดหงิด ก่อนที่ลูกจะระเบิดอารมณ์ออกมา นั่นแหละคือความงดงามของการเชื่อมโยงกัน