ทำไมยิ่งมีทางเลือกในการเลี้ยงลูกมากเท่าไหร่ เรากลับยิ่งกังวลมากขึ้นเท่านั้น

เดี๋ยวปีนี้บอกว่าการเลี้ยงลูกแบบแนบชิด (Attachment Parenting) คือสิ่งที่ดีที่สุด พอผ่านไปอีกสองสามปี กลับบอกว่ามันคือการเลี้ยงลูกที่เกินพอดีและทำให้เด็กไม่เป็นตัวของตัวเอง หรือเรื่องอาหารการกิน เดี๋ยวก็บอกว่าต้องออร์แกนิกเท่านั้น เดี๋ยวก็บอกว่าอาหารสำเร็จรูปก็ไม่ได้แย่ขนาดนั้น

ความไม่แน่นอนนี่แหละครับที่เป็นศัตรูตัวฉกาจของพ่อแม่ แม้แต่พ่อแม่ที่เก่งหรือมีความรู้เยอะแค่ไหน ก็ยังรู้สึกเปราะบางได้เมื่อต้องเจอกับความไม่ชัดเจนของ "มาตรฐาน" ในแต่ละยุคสมัย ความจริงที่น่าเจ็บปวดก็คือ ในอดีตเราอาจจะมีบรรทัดฐานทางสังคมที่ชัดเจนว่าเด็กควรทำอะไรเมื่อไหร่ แต่ในปัจจุบัน "มาตรฐาน" มันเปลี่ยนไปตามกระแสและเทคโนโลยีที่หมุนไวเหลือเกิน

บางครั้งผมก็แอบคิดนะครับว่า การที่เราพยายามหาข้อมูลเยอะๆ เพื่อจะได้ไม่พลาด มันกลายเป็นดาบสองคมที่ย้อนกลับมาทำร้ายเราเองหรือเปล่า เพราะยิ่งเรารู้เยอะ เรายิ่งเห็นความเป็นไปได้ในการ "ทำพลาด" มากขึ้นเท่านั้น

มีปรากฏการณ์ทางจิตวิทยาอย่างหนึ่งที่ผมชอบหยิบมาคิดบ่อยๆ คือเรื่องการหลีกเลี่ยงความไม่สอดคล้องทางความคิด หรือ Cognitive Dissonance ครับ มันคือการที่เราพยายามหาเหตุผลมาสนับสนุนการตัดสินใจของเราอย่างสุดตัว เพื่อไม่ให้เรารู้สึกผิด เช่น ถ้าเราตัดสินใจไม่ให้นมแม่ เราก็จะพยายามบอกตัวเองว่าการให้นมแม่มันเสียเวลาและลำบากเกินไป หรือถ้าเราทุ่มเทเวลาทั้งหมดให้ลูก เราก็จะบอกว่านี่คือสิ่งเดียวที่จำเป็นเพื่อให้ลูกประสบความสำเร็จ ทั้งที่จริงๆ แล้วเราอาจจะแค่กำลังพยายามปลอบใจตัวเองว่าเราไม่ได้ตัดสินใจผิด

เราต่างก็เป็นมนุษย์ครับ เราทุกคนอยากเป็นพ่อแม่ที่ดี และเราอยากมั่นใจว่าทางที่เราเลือกนั้นคือทางที่ถูกต้องที่สุดสำหรับลูกของเรา

แต่ผมอยากจะแชร์มุมมองหนึ่งที่ผมได้เรียนรู้จากการอ่านงานวิจัยและจากการลองผิดลองถูกเองนะครับ คือการยอมรับว่าเราไม่ได้มีอำนาจควบคุมทุกอย่างในชีวิตลูกได้ขนาดนั้น เรามี "ทางเลือก" ครับ แต่เราไม่มี "อำนาจควบคุม" ทั้งหมด การตัดสินใจของเรามีผลแน่นอน แต่มันไม่ใช่ทั้งหมดของชีวิตเขา โลกและตัวลูกเองจะสร้างความประหลาดใจให้เราเสมอ ไม่ว่าเราจะเตรียมตัวมาดีแค่ไหนก็ตาม

การเลี้ยงลูกไม่ใช่การทำข้อสอบที่มีเฉลยอยู่หลังเล่มครับ แต่มันคือการเดินทางที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน และนั่นคือเสน่ห์ที่แอบน่าปวดหัวของมัน

ผมอยากบอกพ่อแม่ทุกคนที่กำลังนั่งอ่านบทความนี้อยู่ตอนดึกๆ หรือกำลังรู้สึกเหนื่อยล้ากับทางเลือกที่ถาโถมเข้ามาว่า ไม่เป็นไรเลยครับที่คุณจะรู้สึกกังวล หรือรู้สึกว่าตัวเองยังทำได้ไม่ดีพอ การที่คุณกังวล นั่นเป็นหลักฐานที่ชัดเจนที่สุดแล้วครับว่าคุณรักลูกมากแค่ไหน และคุณใส่ใจที่จะมอบสิ่งที่ดีที่สุดให้เขา

ลองอนุญาตให้ตัวเองได้ตัดสินใจในสิ่งที่ "เหมาะสมกับครอบครัวเรา" มากกว่าที่จะตัดสินใจตาม "สิ่งที่โลกบอกว่าดีที่สุด" ดูบ้างนะครับ เพราะสุดท้ายแล้ว ไม่มีใครรู้จักลูกของคุณ และไม่มีใครเข้าใจบริบทชีวิตของคุณได้ดีไปกว่าตัวคุณเอง

สู้ๆ นะครับ ผมเป็นกำลังใจให้เสมอครับ

เมื่อรถไม้ราคาแพง แพ้ทางฝาหม้อในครัว: ของเล่นชิ้นแรกที่ลูกต้องการคืออะไร?

ผมเคยคิดว่าของเล่นราคาแพงคือคำตอบ แต่ลูกกลับเลือกเล่นฝาหม้อแทน มาลองสำรวจกันว่าทำไมของเล่นเรียบง่ายถึงอาจช่วยกระตุ้นจินตนาการได้มากกว่าที่คิด

โดย สมชาย (Somchai)