ตีสามกับเสียงร้องไห้: ทำความเข้าใจเรื่องการนอนของลูกผ่านงานวิจัย

ตีสาม... แสงสีฟ้าจากจอมอนิเตอร์เฝ้าดูเด็กน้อยที่กำลังร้องไห้จ้าอยู่ในเปล ผมจำความรู้สึกนั้นได้ดีครับ มันเป็นความรู้สึกที่เหมือนเรากำลังจมน้ำ ทั้งที่ตัวเราก็นอนอยู่บนเตียงนุ่มๆ แต่สมองมันล้าจนแทบจะประมวลผลอะไรไม่ได้เลย

ตอนนั้นผมก็นั่งงงเหมือนกันว่าทำไมมันถึงยาวนานขนาดนี้ ทั้งที่หมอก็เคยบอกว่า "เด็กวัยนี้ควรจะนอนยาวได้ถึง 6 ชั่วโมงแล้วนะ" คำพูดนั้นมันเหมือนเข็มที่ทิ่มแทงใจคนเป็นพ่อแม่ที่อดนอนมาหลายเดือนเลยครับ

ผมเคยเจอเพื่อนบางคนมาเล่าให้ฟังว่า "ลูกเรานอนยาวตั้งแต่ 3 สัปดาห์แรกเลยนะ" ฟังแล้วในใจผมแอบคิดเหมือนกันว่า นี่เขาพูดจริงหรือเปล่า หรือเขากำลังปลอบใจเราอยู่ (หัวเราะ) เพราะความจริงที่ผมและพ่อแม่หลายคนเจอคือ ลูกมักจะตื่นขึ้นมาทักทายเรากลางดึกอยู่บ่อยๆ จนบางทีเราก็เริ่มสงสัยว่า หรือเขาแค่อยากจะมานั่งเล่นกับเราตอนกลางคืนกันแน่

ช่วงที่ลูกผมอายุประมาณ 4-6 เดือน มันเป็นช่วงที่ท้าทายมากครับ บางคืนเขานอนยาวได้สัก 4 ชั่วโมง เราก็เริ่มมีความหวัง แต่พอคืนถัดมาเขาก็กลับมาตื่นทุกๆ สองชั่วโมงเหมือนเดิม มันเหมือนเรากำลังวิ่งไล่ตามความฝันที่ไม่มีวันเป็นจริง

พอผมเริ่มหันมาอ่านงานวิจัยมากขึ้นเพื่อหาทางออก ผมก็เริ่มเห็นภาพชัดขึ้นว่าเรื่องการนอนไม่ใช่แค่เรื่องของความอดทน แต่มันมีเรื่องของสภาพแวดล้อมและวิธีการเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

มีงานวิจัยที่น่าสนใจชิ้นหนึ่งบอกว่า เรื่องของ "สถานที่นอน" มีผลอย่างมากครับ ข้อมูลระบุว่าเด็กทารกวัย 9 เดือนที่นอนแยกห้องต่างหาก มักจะนอนได้ยาวนานกว่าเด็กที่นอนร่วมห้องกับพ่อแม่ ซึ่งผลลัพธ์นี้ไม่ได้หายไปเมื่อเขาโตขึ้นนะครับ มีการติดตามผลไปจนถึงตอนเขาอายุ 2 ขวบครึ่ง และพบว่าเด็กที่เริ่มนอนแยกห้องตั้งแต่อายุ 9 เดือน จะนอนได้นานกว่าเด็กที่นอนรวมห้องเพิ่มขึ้นถึง 45 นาทีต่อคืนเลยทีเดียว

ความจริงคือ การนอนที่มีคุณภาพสำคัญต่อพัฒนาการทางสมองของเด็กมากครับ มันไม่ใช่แค่เรื่องที่พ่อแม่จะอยากนอนพักผ่อนเพื่อความสบายของตัวเองเท่านั้น แต่มันคือพื้นฐานการเติบโตของเขาด้วย แม้ว่าบางคนอาจจะมองว่าการให้ลูกนอนแยกห้องเร็วเกินไปอาจจะดูใจร้าย แต่ข้อมูลก็ชี้ให้เห็นว่ามันอาจจะมีประโยชน์ในระยะยาว

ผมเคยสงสัยเหมือนกันว่า ถ้าเราอยากจะลอง "ฝึกการนอน" หรือที่เรียกกันว่า Sleep Training มันจะเวิร์กจริงๆ ไหม แล้วมันจะทำให้ลูกเสียใจหรือเปล่า?

พอผมไปเจาะลึกดูงานวิจัยหลายๆ ชิ้น ผมพบว่ามีวิธีการที่หลากหลายมากครับ มีทั้งวิธีที่เรียกว่า "Extinction" หรือที่หลายคนเรียกว่าการปล่อยให้ร้อง (Cry it out) ซึ่งเป็นการปล่อยให้ลูกเรียนรู้วิธีหลับด้วยตัวเองโดยที่เราไม่ได้เข้าไปแทรกแซงทันที มีงานวิจัยที่ทบทวนผลการศึกษาถึง 19 ฉบับ พบว่า 17 ฉบับแสดงให้เห็นว่าวิธีนี้ช่วยให้การนอนของเด็กดีขึ้นจริง

หรือบางบ้านอาจจะไม่สะดวกใจกับวิธีนั้น ก็มีวิธีที่เรียกว่า "Graduated Extinction" ครับ วิธีนี้คือการที่เราค่อยๆ เพิ่มระยะเวลาในการเข้าไปดูอาการของลูกให้นานขึ้นเรื่อยๆ แทนที่จะเข้าไปทันทีที่เขาร้อง ซึ่งผลการศึกษาก็ออกมาในทิศทางเดียวกันคือช่วยให้เด็กนอนได้ดีขึ้น และยังมีอีกวิธีคือการเข้าไปอยู่ในห้องด้วยแต่ปล่อยให้เขาร้องเพื่อฝึกการนอน ซึ่งก็ให้ผลบวกเช่นกันครับ

สิ่งที่ผมประทับใจจากการอ่านข้อมูลพวกนี้คือ ผลลัพธ์ของการฝึกการนอนไม่ได้หายไปในวันสองวันนะครับ งานวิจัยติดตามผลไปจนถึง 6 เดือนหรือ 1 ปี และพบว่าเด็กที่ผ่านการฝึกการนอนมาแล้ว ยังคงมีคุณภาพการนอนที่ดีกว่าเด็กที่ไม่ได้รับการฝึก แม้เวลาจะผ่านไปนานแล้วก็ตาม