เมื่อเจ้าตัวเล็กเริ่มมีอารมณ์: เข้าใจโลกใบใหม่ในวัย 6 เดือน

เมื่อวันก่อน ย่านั่งมองเจ้าตัวเล็กที่กำลังนอนเล่นอยู่บนเบาะ แสงแดดอ่อนๆ ยามบ่ายส่องลงมาที่แก้มยุ้ยๆ ของเขา จู่ๆ เขาก็ทำหน้ามุ่ย ขมวดคิ้วจนเป็นปม แล้วก็ส่งเสียงร้องอื้ออึงขึ้นมาเสียดื้อๆ ทั้งที่เมื่อกี้ยังหัวเราะร่าเริงอยู่เลย

เหตุการณ์แบบนี้แหละจ้ะ ที่ทำให้ย่านึกถึงคำพูดหนึ่งที่เคยได้ยินมา ว่าการเลี้ยงเด็กไม่ใช่แค่เรื่องของการทำให้เขาอิ่มท้องหรือนอนหลับสบายเท่านั้น แต่มันคือการเดินทางเข้าไปในโลกของความรู้สึกที่เขายังบอกเราเป็นคำพูดไม่ได้

พอเด็กเริ่มเข้าสู่วัย 6 เดือน โลกของเขาก็เริ่มเปลี่ยนไปนะจ้ะ จากเดิมที่อาจจะแค่ร้องเพราะหิวหรือเพราะผ้าอ้อมเปียก ตอนนี้เขาเริ่มมี "อารมณ์" ที่ซับซ้อนขึ้นมาอีกนิด มีทั้งความดีใจ ความโกรธ ความกลัว หรือแม้แต่ความหงุดหงิดใจเล็กๆ น้อยๆ

สมัยก่อนย่าอาจจะคิดแค่ว่า ถ้าลูกร้องก็แค่ให้กินนม หรือถ้าลูกงอแงก็แค่กล่อมให้หลับ แต่พอได้มาเลี้ยงหลานจริงๆ และได้ลองศึกษาความรู้ใหม่ๆ ย่าถึงได้รู้ว่า ช่วงวัยนี้เป็นช่วงที่เขากำลังพยายามสื่อสารกับเราผ่านทางสีหน้าและท่าทางอย่างหนักเลยล่ะจ้ะ

มีคุณแม่หลายคนเคยมาปรึกษาย่าว่า "ทำไมอยู่ดีๆ ลูกก็ร้อง ทั้งที่เพิ่งกินอิ่มไปเองนะแม่?" ย่าฟังแล้วก็เข้าใจเลยจ้ะ เพราะในวัย 6 เดือนนี้ อารมณ์ของเขามันเหมือนคลื่นทะเลที่บางทีก็สงบ บางทีก็ซัดมาแรงๆ โดยที่เราไม่ทันตั้งตัว

มีแนวคิดหนึ่งที่น่าสนใจมากที่ย่าได้อ่านมา เขาบอกว่าหัวใจสำคัญของการเป็นพ่อแม่ในช่วงวัยนี้ ไม่ใช่การพยายามควบคุมอารมณ์ของลูก แต่คือการ "อ่าน" อารมณ์ของเขาให้เจอ ก่อนที่เขาจะส่งเสียงร้องออกมาเสียอีก

มันเหมือนกับการที่เราต้องเป็นนักสืบตัวน้อยๆ เลยนะจ้ะ คอยสังเกตว่าแววตาแบบนี้คือเขากำลังสงสัย แววตาแบบนี้คือเขากำลังเริ่มเหนื่อย หรือท่าทางแบบนี้คือเขากำลังต้องการให้เราเข้าไปอุ้ม การที่เรารับรู้และตอบสนองต่อความรู้สึกเล็กๆ น้อยๆ เหล่านี้ คือสิ่งที่ช่วยสร้างสายใยที่แน่นแฟ้นระหว่างเรากับเขาได้ดีที่สุดเลยล่ะลูก

แต่ย่าก็เข้าใจนะจ้ะ ว่าการต้องคอย "อ่านใจ" เด็กตลอดเวลาแบบนี้ มันเป็นงานที่เหนื่อยล้าทางอารมณ์เหลือเกิน บางวันย่าเองก็รู้สึกเหมือนพลังงานจะหมดลงดื้อๆ เลย

มีคุณแม่ท่านหนึ่งเล่าให้ย่าฟังด้วยน้ำเสียงที่ดูเหนื่อยล้ามาก เขาบอกว่าบางวันเขาก็รู้สึกผิดที่เผลอขึ้นเสียงใส่ลูก หรือบางวันก็รู้สึกว่าตัวเองจัดการกับอารมณ์ของลูกไม่ได้เลย จนอยากจะจดบันทึกไว้ในปฏิทินเลยว่า "วันนี้เป็นวันที่ฉันเผลอเหวี่ยงใส่ลูกมากเกินไป"

ย่าอยากบอกลูกนะจ้ะว่า ไม่เป็นไรเลยนะ ถ้าวันไหนลูกจะรู้สึกแบบนั้น การเลี้ยงเด็กมันไม่มีสูตรสำเร็จหรอกจ้ะ และไม่มีพ่อแม่คนไหนที่สมบูรณ์แบบไปเสียทุกอย่าง ความเหนื่อยล้าเป็นเรื่องธรรมดาของมนุษย์เรา และมันไม่ได้แปลว่าเราเป็นพ่อแม่ที่ไม่ดีนะจ้ะ

บางครั้งความเหนื่อยก็มาจากความพยายามที่เราอยากจะทำให้ทุกอย่างถูกต้อง อยากจะตอบสนองลูกให้ดีที่สุด จนบางทีเราก็ลืมดูแลใจตัวเองไป

มีเรื่องเล่าหนึ่งที่ย่าประทับใจ คือเรื่องของคุณแม่ที่พยายามสังเกตลูกอย่างใกล้ชิด ไม่ใช่แค่เรื่องความต้องการทางกาย แต่คือการสังเกตว่า "ลูกกำลังรู้สึกอะไรอยู่" การที่เขาสามารถรับรู้ได้ว่าลูกกำลังเศร้า หรือกำลังหงุดหงิด ก่อนที่ลูกจะระเบิดอารมณ์ออกมา นั่นแหละคือความงดงามของการเชื่อมโยงกัน

ลูกเอ๊ย... การสื่อสารกับเด็กวัย 6 เดือน ไม่จำเป็นต้องใช้คำพูดที่หรูหราเลยนะจ้ะ แค่การที่เราตอบสนองต่อเสียง "ก๊ะๆ" หรือเสียงอ้อแอ้ของเขาด้วยความใส่ใจ เช่น "อ๋อ... ลูกกำลังจะบอกย่าใช่ไหมจ๊ะว่าอยากเล่นอันนี้" หรือการสบตาเขาตอนที่เขาทำหน้าตลกๆ ใส่

การทำแบบนี้บ่อยๆ มันเหมือนเป็นการบอกเขาว่า "แม่/พ่อ/ย่า ได้ยินลูกนะ" และ "ความรู้สึกของลูกสำคัญสำหรับเรานะ" ซึ่งสิ่งนี้แหละจ้ะที่จะเป็นรากฐานสำคัญให้เขาเติบโตไปเป็นเด็กที่มีความมั่นคงทางอารมณ์ในอนาคต

ย่าเคยเห็นคุณแม่ท่านหนึ่ง นั่งเล่นกับลูกท่ามกลางความวุ่นวายในบ้าน เธอก็แค่ขยับเข้าไปใกล้ๆ แล้วพูดคุยกับลูกเหมือนเขาเป็นเพื่อนคนหนึ่ง แม้เขาจะยังตอบกลับมาได้แค่เสียงอ้อแอ้ก็ตาม แต่มันดูเป็นช่วงเวลาที่มีความสุขและอบอุ่นอย่างบอกไม่ถูกเลยล่ะ

แน่นอนว่าวิธีที่ใช้กับลูกบ้านหนึ่ง อาจจะไม่ได้ผลกับลูกอีกบ้านหนึ่งเสมอไป เพราะเด็กแต่ละคนก็มีบุคลิกและจังหวะชีวิตที่ต่างกันไปเหมือนกันจ้ะ บางคนอาจจะต้องการเวลาเงียบๆ มากกว่า บางคนอาจจะชอบให้เราเข้าไปเล่นด้วยแบบตื่นเต้นๆ

การค่อยๆ เรียนรู้ไปพร้อมกับเขาเป็นเรื่องที่งดงามนะจ้ะ พ่อแม่หลายคนอาจจะรู้สึกกดดันว่าต้องทำทุกอย่างให้เป๊ะตามตำรา แต่ในความเป็นจริงแล้ว ความรักและความเข้าใจที่ผ่านสายตาและการสัมผัสที่อ่อนโยน มันมีพลังมากกว่าตัวอักษรในหนังสือเล่มไหนๆ เสียอีก

ในวันที่ลูกรู้สึกเหนื่อยจนอยากจะถอนหายใจยาวๆ การลองหยุดพักสักนิด หาอะไรอุ่นๆ ดื่ม หรือนั่งนิ่งๆ สักครู่ ก็อาจจะช่วยให้เรามีแรงกลับไปหาเจ้าตัวเล็กได้ใหม่นะจ้ะ

เพราะเมื่อเราใจเย็นลง เราก็จะมองเห็นโลกผ่านสายตาของเขาได้ชัดเจนขึ้น และเมื่อนั้นแหละจ้ะ ที่เราจะพบว่าความสุขเล็กๆ ในวัย 6 เดือนของเขามันช่างน่าอัศจรรย์ใจเพียงใด

การเลี้ยงลูกนั้นเหมือนกับการเดินทางที่ยาวไกล ไม่ใช่การวิ่งแข่งเพื่อไปให้ถึงเส้นชัยจ้ะ การค่อยๆ เดินไปอย่างรื่นรมย์ พร้อมกับโอบกอดทั้งอารมณ์ของลูกและอารมณ์ของตัวเองไว้ด้วยความรัก อาจจะเป็นสิ่งที่ช่วยให้การเดินทางนี้มีความหมายมากขึ้นนะจ้ะ