เมื่อการตั้งครรภ์ไม่ใช่แค่การเตรียมรับมือลูก แต่คือการเตรียมใจเพื่อ 'เกิดใหม่'

ฉันเพิ่งวางหนังสือเล่มหนึ่งลงหลังจากที่ต้องหยุดอ่านซ้ำๆ อยู่หลายรอบ เพราะประโยคหนึ่งในนั้นมันทำให้ฉันรู้สึกเหมือนถูกสะกิดให้หยุดคิดถึงช่วงเวลาที่ดูเหมือนจะเรียบง่ายที่สุด แต่กลับแฝงไปด้วยความเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในชีวิตมนุษย์ ประโยคนั้นบอกว่า การเป็นพ่อแม่คือการเดินทางที่ไม่มีการ "ซ้อม" เหมือนการจีบกันก่อนแต่งงาน หรือการฝึกงานก่อนจะเป็นพยาบาล เพราะอยู่ดีๆ ทารกที่เปราะบางและน่าพิศวงก็ปรากฏตัวขึ้นมา และโลกใบเดิมของเราก็เปลี่ยนไปตลอดกาล

มันทำให้ฉันนึกถึงความรู้สึกตอนที่คนเรากำลังจะก้าวข้ามผ่านอะไรบางอย่างที่ยิ่งใหญ่ เรามักจะพยายามเตรียมตัวให้พร้อมที่สุดเท่าที่จะทำได้ใช่ไหมคะ? ไม่ว่าจะเป็นการอ่านหนังสือเตรียมสอบ การวางแผนการเงิน หรือการเตรียมตัวก่อนแต่งงาน แต่พออ่านถึงตรงที่งานวิจัยพูดถึง "การเปลี่ยนผ่านสู่การเป็นพ่อแม่" (Transition to Parenthood) ฉันกลับพบว่าความพร้อมที่เราพยายามสร้างขึ้นมานั้น มันอาจจะไม่ได้ครอบคลุมถึงสิ่งที่กำลังจะเกิดขึ้นจริงๆ เลยก็ได้

มีงานวิจัยชิ้นหนึ่งที่ฉันอ่านเจอในวารสารจิตวิทยาการสืบพันธุ์และทารก (Journal of Reproductive and Infant Psychology) เขาพูดถึงประสบการณ์ของพ่อแม่มือใหม่ที่มองว่าช่วงเวลาของการตั้งครรภ์ไม่ใช่แค่เรื่องของร่างกายที่เปลี่ยนไป แต่มันคือ "ช่วงเวลาแห่งการเตรียมตัว" (Pregnancy as a time of preparation) ที่สำคัญมาก ประโยคหนึ่งในบทสนทนาของคู่สามีภรรยาในงานวิจัยนั้นทำให้ฉันต้องวางหนังสือลงจริงๆ เขาบอกว่า "เมื่อคุณเตรียมตัวมาดี สมอเรือของคุณจะตั้งมั่นได้อย่างแข็งแกร่ง"

คำว่า "สมอเรือ" นี่แหละค่ะที่ค้างคาใจฉันมาตลอด มันหมายความว่าความไม่แน่นอนในชีวิตช่วงที่มีเจ้าตัวเล็กกำลังจะลืมตาดูโลกนั้น มันรุนแรงพอที่จะทำให้เรือลำเล็กๆ ของครอบครัวโคลงเคลงได้เลยทีเดียว ถ้าเราไม่มีสมอที่แข็งแรงพอ หรือไม่มีการเตรียมใจรับมือกับพายุที่กำลังจะมา เราอาจจะหลงทางไปกับความกังวลและความสับสนได้ง่ายๆ

ฉันนั่งคิดตามสิ่งที่อ่านมาสักพัก ว่าจริงๆ แล้ว "การเตรียมตัว" ที่ว่านี้ มันคืออะไรกันแน่? ในงานวิจัยบอกว่า พ่อแม่หลายคนรู้สึกว่าช่วงตั้งครรภ์คือช่วงเวลาแห่งความหวัง เป็นช่วงเวลาที่พวกเขาวางแผนอนาคตในฐานะ "ครอบครัวสามคน" (Triad) มันเป็นช่วงเวลาที่เต็มไปด้วยความสุข ความภาคภูมิใจ และความรู้สึกว่าชีวิตกำลังจะสมบูรณ์ขึ้น แต่ในขณะเดียวกัน มันก็เป็นช่วงเวลาที่เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน ความไม่เชื่อสายตา และความเปลี่ยนแปลงที่ถาโถมเข้ามา

สิ่งที่น่าสนใจคือ พ่อแม่ในงานวิจัยสะท้อนว่า การเตรียมตัวที่พวกเขาต้องการ ไม่ใช่แค่เรื่องการเรียนรู้วิธีเปลี่ยนผ้าอ้อมหรือการอาบน้ำเด็กอย่างที่โปรแกรมเตรียมความพร้อมส่วนใหญ่มักจะเน้นกัน แต่พวกเขาต้องการเตรียมตัวสำหรับ "ชีวิต" ในฐานะพ่อแม่ต่างหาก พวกเขาอยากรู้ว่าจะต้องรับมือกับความเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นกับความสัมพันธ์อย่างไร จะจัดการกับบทบาทหน้าที่ที่เปลี่ยนไปอย่างไร และจะรับมือกับความเหนื่อยล้าที่อาจจะมากกว่าที่จินตนาการไว้ได้อย่างไร

ฉันอ่านเจอประโยคหนึ่งที่ทำให้รู้สึกสะดุดใจมาก คือการที่งานวิจัยระบุว่า สังคมมักจะสร้างภาพจำว่า "ความเป็นแม่นั้นง่าย" หรือทำให้เรื่องการเลี้ยงลูกดูเป็นเรื่องที่มองไม่เห็น (Invisible) ความเชื่อที่ว่าลูกจะเลี้ยงง่าย ทารกจะนอนเงียบๆ หรือการให้นมแม่จะเป็นเรื่องที่ราบรื่นไปเสียหมด สิ่งเหล่านี้แหละค่ะที่เป็นเหมือนหมอกควันบังตา ทำให้พ่อแม่หลายคนรู้สึก "ไม่พร้อม" อย่างรุนแรงเมื่อต้องเผชิญกับความจริงที่ว่า การดูแลเด็กคนหนึ่งนั้นใช้พลังงานและทรัพยากรในชีวิตมหาศาลอย่างที่ไม่ได้คาดคิดไว้